|
TRAFİK VE ÇEVRE BİLGİSİ
TRAFİK, KARAYOLU VE ARAÇLARLA İLGİLİ TANIMLAR
Trafik :
Yayaların,hayvanların ve araçların karayolları
üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu :
Trafik için, kamunun
yararlanmasına açık olan arazi şeridi,köprülü ve
alanlardır.
Karayolu yapısı :
Karayolunun kendisi ile karayolunun
üstünde,yanında altında veya yukarısındaki ada,
ayırıcı, oto korkuluk, istinad duvarı
,köprü,tünel,menfez ve bunun gibi yapılardır.
Tek yönlü karayolu :
Taşıt yolunun yalnız bir
yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı
karayoludur.
İki yönlü Karayolu :
Taşıt yolunun her iki yöndeki
taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
Bölünmüş Karayolu :
Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir
ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan
ayrılması ile meydana gelen karayoludur.
Bağlantı Yolu :
Bir kavşak yakınında ,karayolu
taşıt yollarının birbirine bağlanmasını
sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir
yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.
Bisiklet Yolu :
Karayolunun, sadece
bisikletlilerin kullanımına ayrılan kısmıdır.
Geçiş Yolu (MÜLK) :
Araçların bir mülke girip
çıkması için yapılmış olan yolun karayolu
üzerinde bulunan kısmıdır.
Erişme Kontrollü Karayolu :
Özellikle transit
trafiğe tahsis edilen, belirli yer ve şartlar
dışında giriş ve çıkışın
yasaklandığı,yaya,hayvan ve motorsuz taşıtların
giremediği,ancak izin verilen motorlu araçların
yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi
tutulduğu karayoludur.
Tırmanma şeritli Karayolu :
Orta şeridin ilk kullanma hakkının esas olarak
çıkış yönünden gelen araçlara ait olduğu,sol
şeride geçmenin yasaklandığı ,üç şeritli iki
yönlü karayoludur.
Taşıt Yolu (Kaplama ) :
Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince
kullanılan kısmıdır.
Yaya yolu ( Yaya kaldırımı) :
Karayolunun ,taşıt
yolu kenarı ile gerçek veya tüzel kişilere ait
mülkler arasında arasın da kalan ve yalnız
yayaların kullanımına ayrılmış olan kısımdır.
Banket :
Yaya yolu ayrılmamış karayolunda ,taşıt yolu
kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı
arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve
hayvanların,olağan dışı hallerde araçların
kullanabildiği kısımdır.
Platform :
Karayolunun, taşıt yolu ,yaya
yolu ve banketinden oluşan kısmıdır.
Anayol :
Ana trafiğe açık olan ve bunu
kesen karayolundaki trafiğin bu yolu geçerken
veya bu yola girerken ,ilk geçiş hakkını vermesi
gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
Tali Yol :
Genel olarak üzerindeki trafik
yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az
önemde olan karayoludur.
Kavşak :
İki veya daha fazla karayolunun,
kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak
alandır.
Tehlikeli Eğim :
Araçların emniyetle seyrine
devamı için vites küçültmeyi gerektiren uzunluk
veya açıdaki yol eğimidir.
Yaya Geçidi :
Taşıt yolunda, yayaların güvenle
geçebilmelerini sağlamak üzere,trafik işaretleri
ile belirlenmiş alandır.
Okul Geçidi :
Genel olarak okul öncesi
,ilköğretim ve orta dereceli okulların
çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için
taşıt yolundan ayrılmış ve bir trafik işareti
ile belirlenmiş alandır.
Alt Geçit :
Karayolunun , diğer bir karayolu
veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan
yapıdır.
Üst Geçit :
Karayolunun ,diğer bir karayolunu
veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan
yapıdır.
Demir yolu Geçidi (Hemzemin
Geçidi) : Karayolu ile
demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli
veya bariyersiz geçitlerdir.
Ada :
Yayaların geçme ve
durmalarına,taşıtlardan inip binmelerine
yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik
güvenliğini sağlama amacı ile yapılmış olan
,araçların bulunmayacağı,koruyucu tertibatla
belirlenmiş bölüm ve alanlardır.
Ayırıcı (Refüj) :
Taşıt yollarını veya yol
bölümlerini birbirinden ayıran ,bir taraftaki
taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen
veya zorlaştıran karayolu yapısı,trafik
tertibatı veya gereçtir.
Şerit :
Taşıtların bir dizi halinde
güvenle seyredebilmeleri için ,taşıt yolunun
ayrılmış bir bölümü veya boyuna işaretlemelerle
ayrılmamış olsa bile motorlu araç dizisinin
hareketine yeterli genişlikte olmak şartıyla
taşıt yolunun bölünebileceği boyuna dilimlerden
herhangi biridir.
Park Yeri (OTOPARK) :
Araçların park etmesi için
kullanılan açık veya kapalı alanlardır.
Karayolu üzeri park yeri :
Taşıt yolundaki veya
buna bitişik alanlardaki park yeridir.
Karayolu dışı park yeri :
Karayolu sınır çizgisi
dışında olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu
ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.
Terminal :
İnsan veya eşya taşımalarında
,araçların indirme,bindirme, yükleme ,boşlatma
aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile
bekleme,haberleşme,şehir ulaşımı ve benzeri
hizmetlerin de sağlandığı yerdir.İnsan taşınan
yerler “yolcu terminali”eşya taşınan yerler
“eşya terminali” denir.
Durak :
Kamu hizmeti yapan yolcu
taşıtlarının yolcu veya hizmetlileri
bindirmek,indirmek gayesi ile duraklamaları
için,işaretlerle belirlenmiş yerdir.
Muayene İstasyonu :
Araçların niteliklerini
tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personel
bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.
Garaj :
Araçların genellikle uzun süre
durmaları için kullanılan,bakım veya servisinin
de yapılabileceği kapalı veya açık olan
yerlerdir.
Araç :
Karayollarında kullanılabilen
motorlu,motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş
makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin
genel adıdır.
Taşıt :
Karayolunda insan,hayvan ve yük
taşımaya yarayan araçlardır.Bunlardan makine
gücü ile yürütülenlere “motorlu taşıt” insan ve
hayvan gücü ile yürütülenlere “motorsuz taşıt”
denir.
Sürücü :
Karayolunda, motorlu veya motorsuz bir aracı
veya taşıtı sevk ve idare eden kişidir.
Şoför :
Karayolunda, ticari olarak tescil
edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir.
Otomobil :
Yapısı itibariyle ,sürücüsü dahil
en çok 8 oturma yeri olan ve insan taşımak için
imal edilmiş olan motorlu araçtır.Bunlardan
taksimetre veya tarife ile yolcu taşıyanlara
“taksi otomobili” adam başı ücretle yolcu
taşıyanlara “dolmuş otomobili” denir.
Minibüs:
Yapısı itibariyle sürücüsü dahil
9 ile 15 oturma yeri olan ve insan taşımak için
imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Otobüs :
Yapısı itibariye sürücüsü dahil
en az 16 oturma yeri olan ve insan taşımak için
imal edilmiş olan araçtır. Troleybüslerde bu
sınıfa dahildir.
Kamyonet :
izin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3,5 tonu
geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş
motorlu taşıttır.
Kamyon :
İzin verilebilen azami yüklü
ağırlığı 3,5 ton dan fazla olan ve yük taşımak
için imal edilmiş motorlu taşıttır.
Çekici :
Römork ve yarı römorkları çekmek
için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu
taşıttır.
Arazi Taşıtı :
Karayollarında yolcu veya yük
taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla
beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan
veya alabilen motorlu araçtır.
Motosiklet :
2 veya 3 tekerlekli sepetli veya
sepetsiz motorlu araçlardır.Bunlardan karoseri
yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel
biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında
kullanılmayan 3 tekerlekli motosikletlere
Triportör denir.
Motorlu Bisiklet :
Silindir hacmi 50 santimetre küpü
geçmeyen , içten patlamalı
veya elektrik motoru ile
donatılmış ve imal hızı saatte 45 km/s den az
olan bisiklettir.
Bisiklet :
En çok 3 tekerleği olan ve
üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal
veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle
hareket eden ve yolcu taşımalarında
kullanılmayan motorsuz araçtır.
Lastik tekerlekli traktör :
Belirli şartlarda
römork ve yarı römork çekebilen,ancak ticari
amaçlı taşımada kullanılmayan tarım aracıdır.
İş Makinesi :
Paletli veya madeni tekerlekli
yol inşaat makineleri ile benzeri tarım ,sanayi,
bayındırlık , milli savunma ile çeşitli
kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan ve
karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında
kullanılmayan araçlardır.
Tramvay :
Genellikle yerleşim birimleri
içinde insan taşımasında kullanılan ,karayolunda
tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve
hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.
Özel amaçlı taşıt :
Özel amaçla insan veya eşya
taşımak için imal edilmiş olan itfaiye
,cankurtaran,cenaze, radyo,sinema , televizyon
,kütüphane araştırma araçları ile bozuk veya
hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek,taşımak
,kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu
araçtır.
Okul Taşıtı :
Genel olarak okul öncesi
,ilköğretim ve orta dereceli okulların
öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin
taşınmalarında kullanılan araçtır.
Kamu Hizmeti Taşıtı :
Kamu hizmeti için yük veya
yolcu taşıması yapan araçtır.
Personel servis aracı :
Herhangi bir kamu kurum ve
kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin
personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs
veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki
ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile
özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi
personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın
kapsamına girmez.
Umum servis aracı :
Okul taşıtları ile personel
servis araçlarının birlikte
değerlendirilmesidir.
Römork :
Motorlu araçla çekilen insan ve
yük taşımak için imal edilmiş olan motorsuz
araçtır.
Hafif Römork :
Azami yüklü ağırlığı 750 kg.ı
geçmeyen römork veya yarı römorktur.
Taşıt katarı :
Karayolunda bir birim halinde
seyretmek üzere birbirine bağlanmış en çok 2
römorktan oluşan araçtır.
Taşıma Sınırı (kapasite) :
Bir aracın güvenle
taşıyabileceği en çok yük veya yolcu ve hizmetli
sayısıdır.
Gabari :
Araçların yüklü veya yüksüz
olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin
amacı ile uzunluk,genişlik ve yüksekliklerini
belirleyen ölçülerdir.
Azami ağırlık :
Taşıtın güvenle taşıyabileceği
azami yükle birlikte ağırlığıdır.
Yüksüz Ağırlık :
Üzerinde insan veya eşya (yük)
bulunmayan ve akaryakıt deposu dolu bir aracın
taşınması zorunlu olan alet, edavat ve donatımı
ile birlikte toplam ağırlığıdır.
Yüklü Ağırlık
: Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta
olduğu sürücü,hizmetli yolcu ve eşyanın toplam
ağırlığıdır.
Dingil Ağırlığı :
Araçların karayolu yapılarından
güvenle
Azami Dingil Ağırlığı :
Araçların karayolu
yapılarından güvenle ve yapıya zarar vermeden
geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.
Durma:
Kırmızı ışık, yetkililerin dur işareti ,yol
kapanması gibi her türlü trafik zorunlulukları
nedeni ile aracın durdurulmasıdır.
Duraklama :
Trafik zorunlulukları dışında
araçların,insan indirmek ,bindirmek, eşya
yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa
bir süre için durdurulmasıdır. Bekleme amacıyla
yapılan duraklamanın süresi 5 dk. Dan fazla
olmamalıdır.
Park etme :
Araçların durma ve duraklaması
gereken haller dışında bırakılmasıdır.
Trafik Kazası :
Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya
birden fazla aracın karıştığı ölüm,yaralanma
veya zararla sonuçlanmış olaydır.
Trafikten Men :
Trafik zabıtası veya yetkililerce
kanunda belirtilen hallerde araçla ilgili
belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere
çekilerek trafikten alıkonulmasıdır.
Mülk :
Devlete,kamuya,gerçek ya da tüzel kişiye ait
olan taşınmaz mallardır.
Geçiş Hakkı : Yayaların
ve araç kullananların diğer yaya ve araç
kullananlara göre ,yolu kullanmak sırasındaki
öncelik hakkıdır.
Geçiş Üstünlüğü :
Görev sırasında ,belirli araç
sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye
sokmamak şartı ile trafik kısıtlama ve
yasaklarına bağlı olmamalarıdır.
Yaya :
Araçlarda bulunmayan
,karayolunda hareketsiz veya hareket halinde
bulunan insandır.
Trafik İşaretleri :
Trafiği düzenleme
amacı ile kullanılan işaret
levhaları,ışıklı ve sesli işaretler, yer
işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer
yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları
hareketlerdir.
KARAYOLU YAPISININ VE TRAFİK İŞARETLERİNİN
KORUNMASI
Karayolu yapısının üzerine
,trafiği zorlaştıracak,güçleştirecek ,tehlikeye
sokacak ve engelleyecek şekilde bir şey koymak,
dökmek,atmak ,bırakmak ve benzeri davranışlarda
bulunmak yasaktır.
Karayolu sınırı
dışında ve içinde trafik işaret ve levhalarının
görülmelerini engelleyecek, anlamlarını
değiştirecek, anlaşılmalarını zorlaştıracak
veya yanıltacak şekilde bir şey koymak veya
trafik işaretlerinin üzerine yazı
yazarak,çizerek, eğerek bozmak ve yerlerini
değiştirip ortadan kaldırmak yasaktır.Bu yasağa
uymayanlara para cezası verilir ve verdikleri
zarar ve masraflar ödetilir.
TRAFİK İŞARETLERİ ,ANLAMLARI VE UYMA MECBURİYETİ
İŞARETLERE UYMADA ÖNCELİK SIRALAMASI :
1-
Trafik
görevlisinin işaretleri
2-
Işıklı işaret
cihazları
3-
İşaret
levhaları
4-
Yol çizgileri
5-
Diğer
işaretleme elemanları
1-
TRAFİK GÖREVLİSİNİN
İŞARETLERİ :
A ) Yolun trafiğe açık/ kapalı
olması hali : Trafik
görevlisinin kolları yanlarda ise ön ve arka
cephesinde kalan yollar trafiğe kapalı
sağ veya sol istikametinde kalan yollar ise
trafiğe açıktır. Sağ veya sol koldan
birini veya ikisini yere paralel olarak
açtığında kollar doğrultusundaki araçlara geç
, ön ve arka doğrultusundaki araçlara dur
demektir. Sürücüler trafik görevlisini önden
veya arkadan görüyorsa durmalı omuz
istikametinden görüyorlarsa geçmelidirler.
B ) Trafiğin bütün
istikametlere kapanması hali :
Trafik görevlisinin sağ veya sol
kollarından biri yukarıda,diğeri aşağı
pozisyonda ise bu durumda yol bütün yönlere
kapalı olup, sürücüler için daha önce kendisine
açık olan yolun kapanacağını , kapalı olan yolun
ise açılacağını bildirir.
(Trafik polisinin yön
değiştireceği anlaşılır.)
C ) Trafiği hızlandırma
işareti : Trafik
görevlisi ,hızlandırmak istediği yöne sol veya
sağ yanı dönük olarak durur , o istikamette
bulunan kolunu yere paralel olacak şekilde ve
dirsekten kırarak, eline kadar olan kısmı
yukarıya kaldırıp,tekrar yere paralel hale
getiriyorsa bu
işaretin seri yapılması o yönde akan trafiğin
hızlanması talimatını içerir.
D ) Trafiği yavaşlatma işareti
: Trafik görevlisi,
yavaşlatmak istediği yöne dönük durumdadır, sağ
veya sol kolunu trafiğin akış istikametine göre
omuzdan yere paralel oluncaya kadar kaldırıp, 45
derece ile 90 derece arasında yavaş yavaş
sallar.
Bu işaretin seri yapılması o
yönde akan trafiğin yavaşlaması talimatını
içerir.
E ) Yön tayini hareketi :
Trafik görevlisinin
sağ veya sol kolu dirsekten kırılmış vaziyette
ve diğer kolu dik olarak yönlendirilmek istenen
tarafı gösterir.Bu
pozisyonda sürücüler kol istikametine göre
hareket etmelidir.
F ) Gece trafiği yönetme
hareketleri : Trafik
görevlisi gece ışıklı işaret çubuğu kullanarak
trafiği yönetme hareketlerini trafiğin
pozisyonuna ve işaret verilecek akımın yönüne
göre sağ veya sol kol ile yapar.
1- ) İşaret çubuğu ile DÖNÜŞ
işareti verme : Trafik
görevlisi vücudunu hareket edecek trafiğe dik
konumda tutar. Sağa dönecek trafik için çubuk
sol koldadır ve işaret soldan sağa doğru
verilir.
Sürücüler çubuğun gösterdiği
istikamete doğru hareket etmelidirler.
2- ) İşaret çubuğu ile GEÇ
işareti verme : Trafik
görevlisi vücudunu hareket edecek trafiğe
dik konumda tutar.İşaret verilecek olan trafiğe
o yöndeki kol dirseğe kadar yere paralel
kaldırır ve dirsekten itibaren ucu baş
hizasından geçecek şekilde yay çizer Normal geç
işaretini kolu ile yapar.Sürücü
geçme işlemine devam eder.
3- ) İşaret çubuğu ile DUR
işareti verme : Trafik
görevlisi vücudunu, durdurulacak trafiğe dik
konumda tutar ve yolun kenarına yakın bir
yerdedir. Çubuk sağ elinde ve dirsek kırık bir
şekilde öndedir.Çubuğu yere dikey bir konumda ve
45 derecelik bir yay içerisinde vücudun
sağından soluna doğru hareket ettiriyorsa ,sürücüler
durmalıdır.
Görevli kişilerin ,kısa sesli tek veya fasılalı
düdük sesi uyarma, uzun sesli tek veya fasılalı
düdük sesi dur demektir.
2-
IŞIKLI TRAFİK
İŞARETLERİ:
A )
Kırmızı ışık :
Yolun trafiğe kapalı olduğunu bildirir. Aksini
gösteren bir işaret yoksa hiçbir yöne hareket
edilmez ,durulur.
B )
Sarı ışık :
Uyarı ve ikaz anlamında olup,yanış sırasına göre
yolun trafiğe açılmak veya kapanmak üzere
olduğunu belirtir.Yeşilden
sonra yanan sarı ışık ,yolun trafiğe kapanmak
üzere olduğunu belirtir.
Kırmızı
ışıkla birlikte yanan sarı ışık ,yolun trafiğe
açılmak üzere olduğunu bildirir. Kalkış için
hazırlanılır.
C )
Yeşil ışık :
Yolun trafiğe açık olduğunu bildirir, aksine bir
işaret yoksa durmadan geçilir.
D ) Fasılalı yanıp sönen
kırmızı ışık : Dur
işaret levhası ile aynı anlamdadır. Kavşak
girişinde duruş yapılır ve yolun trafiğe açık
olup olmadığı kontrol edildikten sonra dikkatli
bir şekilde geçiş yapılır.
E ) Fasılalı yanıp sönen sarı
ışık : Uyarı
anlamındadır. Bu yerin yavaş ve dikkatli
geçilmesini bildirir. Yol ver işaret levhası ile
aynı anlamdadır.
F ) Işıklı oklar :
Dönüşleri düzenler. Ok yönünde dönüş yapacak
sürücüler, ışıklı okun yeşil yanmasını beklemek
zorundadırlar. Işıklı okun kırmızı yanmasında ok
istikametine gidecek sürücüler beklemek
zorundadırlar.
G ) Yaya figürlü kırmızı
ışıkta : Yaya
geçidinin yayalara kapalı olduğunu ,Yeşil
figürlü ışıkta da yaya geçidinin yayalara
açık olduğunu gösterir.
Sesli ve yazılı uyarı sisteminde ,araç trafiğine
göre yayaların hareketlerini düzenleyen
sistemdir. Yayalara hitap eder.
3-
TRAFİK İŞARET
LEVHALARI :
Trafik işaretlerinin amacı ,
karayolundan yararlananlara yol, trafik durumu
ve ve yakın çevresi ile ilgili gerekli bilgileri
vermek, yasaklama ve kısıtlamaları
bildirmektir.Güvenli ve düzenli trafik ortamı
sağlamak amacı ve karayollarında yapılacak
işaretlemenin standartları İçişleri
Bakanlığının görüşü alınarak Karayolları Genel
Müdürlüğü’nce tespit edilmiş olup, uygulanan
işaret levhaları 5 ana gruba ayrılmıştır.
A ) Tehlike uyarı işaretleri :
Tehlikeli olabilecek
kesimlere yaklaşıldığını hızın azaltılması ve
önde giden taşıtın geçilmemesinin gerektiğini
bildiren levhalardır.
B ) Trafik Tanzim Grubu
işaretleri :
Karayolundan yararlananlara ,trafik düzeni ve
güvenliğini sağlamak için uymaları gerekli olan
yasaklama ,kısıtlama ve zorunlulukları bildirir.
C ) Trafik Bilgi İşaretleri :
Yoldan yararlananlara yol ve yakın çevresi ile
yol kenarında bulunan yerleşim yerleri ve
çeşitli hizmet birimleri hakkında bilgi veren
levhalardır.
D ) Duraklama ve Park
işaretleri : Araçların
durma ve park etme durumlarında ,trafik akışını
ve güvenliğini düzenleyen işaret levhalarıdır.
E ) Otoyol İşaretleri :
Otoyollarda trafik akışını ve
düzenini bildiren çok miktarda işaret
levhalarıdır.Yeşil renktedir.
4-
YOL ÇİZGİLERİ :
A ) Kesik kesik yol çizgisi:
Trafik kurallarına
uyulması şartıyla sürücüler öndeki aracı
geçebilir, şerit değiştirebilir.
B ) Devamlı yol çizgileri:
Bu çizgi boyunca hiçbir sebeple öndeki araç
geçilmez , şerit değiştirilmez.
C) Kesik ve Devamlı yol
çizgisi : Sadece bir
yönde geçme yasağı getirilmiştir, araca yakın
olan çizginin anlamına göre hareket edilir.
D ) Yan yana iki devamlı yol
çizgisi: Bu çizgi
taşıt yolunu bölünmüş yol durumuna getirmiştir.
Ayırıcı (refüj) anlamındadır. Hiçbir sebeple
çizgilerin soluna karşı yönden gelen araçlar
bölümüne geçilmez.
E ) Yaya geçidi çizgileri:
Yayaların taşıt
yolundan karşıdan karşıya güvenli geçmelerini
sağlamak için çizilmiş çizgilerdir.
F ) Park yeri çizgileri :
Park yeri olarak araçların düzenli bir şekilde
duracakları yerleri belirlemek amacıyla park
yerine çizilen çizgilerdir.
G ) Park yasağı çizgileri :
Park etmenin araçlara yasaklandığı yerlerde
taşlarına veya kaplama bitimine yakın çizilen
çizgilerdir.
H ) Yazı ve işaretler :
Sürücülerin gidiş yönlerine göre yapmak zorunda
oldukları hareketleri göstermek maksadıyla taşıt
yolu üzerine yazılan yazılar, rakamlar ve
işaretlerdir. Sürücüler bu yazı ve işaretlerin
ifade ettiği anlamlara göre hareket etmek
zorundadırlar. Bunlar , yol ayırım çizgileri,
ofset taramalar, hızlanma ve katılma çizgileri,
yönlendirme ve şerit seçim okları, yavaşlama
uyarı çizgileri ve park çizgileridir. Gerekli
hallerde yapım ,bakım ve onarım yapılan
yerlerde yol çizgileri sarı renkte olup,
mutlaka uyulması gerekmektedir. Ayrıca sarı
renkli bant , reflektif buton gibi işaretleme
elemanları da kullanılır.
5-
DİĞER İŞARETLEME
ELEMANLARI :
Trafik güvenliğini sağlamak için
taşıt yolu üzerine , kenarına uygulanmış olan
tesisat ve materyallerdir.
1-
Karayolu kenar
taşları
2-
Kar direkleri
3-
Yer butonları
4-
Oto korkuluklar
5-
Bordür taşları
Karayolları trafik kanun ve
yönetmeliğinde gösterilen diğer kural ,yasak ve
yükümlülüklerine uyulmalıdır.
KARAYOLUNDA ARAÇ SÜRME YASAĞI :
Uyuşturucu ve keyif verici
maddeleri almış olanlar ve alkollü içki almış
olanlar güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş
olanların karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Bu şekilde araç kullanan sürücüler ; araç
kullanmadan men edilir, mahkemeye sevk edilir,
ayrıca sürücü belgesinin iptali ile
cezalandırılır.
Alkollü içki almış
olarak araç kullanan hususi taşıt sürücülerinin
kanlarındaki alkol miktarı en çok 0,50 promil
olabilir. Diğer sürücülerin alkollü içki almış
olarak araç kullanmaları yasaktır.0,50 promilin
üzerinde alkollü içki almış olarak araç kullanan
sürücüler tespit edildiğinde; sürücü belgesi :
Birinci defa da 6 ay, ikinci defa da 2 yıl, süre
ile elinden alınır. üçüncü defa da tekrarı
halinde ise 6 aydan aşağı olmamak üzere hapis
cezası ile hafif para cezası verilir. Ve sürücü
belgeleri 5 yıl süre ile geri alınır. Bu
sürenin sonunda psikoteknik değerlendirme ve
psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulur ve
sürücü belgesi iadesinde sakınca bulunmayanlara
belgesi iade edilir. Uygun olmayanlara sürücü
belgesi iade edilmez.
Sürücü belgesi olmayanların veya
sürme yetkileri oldukları araçlar dışındaki
araçları karayolunda sürmeleri yasaktır.
Ticari amaçla yük ve
yolcu taşıyan motorlu araç sürücüleri bir yarar
karşılığında sürücülük yapanların 24 saatlik
herhangi bir süre içinde devamlı olarak
5 saat ,en az 30 dakika dinlenme olmak üzere
toplam 9 saatten fazla
Araç kullanmaları yasaktır.
Ticari araç sürücülerinin
Türkiye
şoför ve otomobilciler esnaf odalarına bağlı
olan meslek
odasında
Ticari taşıt kullanma belgesi
almak zorundadırlar.
Otobüs, kamyon ve çekici gibi
araçların sürücülerinin kontrolü takoğraf
cihazı ile yapılır, bu araçlarda takoğraf
bulundurmak ve kullanmak zorunludur.
Sürücü ve yolcular
toplu taşıma araçlarında sigara içemezler.
KARAYOLUNUN KULLANILMASI KURALLARI:
Sürücüler;
karayollarından faydalanırken,
karayolu üzerindeki yasaklama ,kısıtlama ve
trafik durumuna göre gerektiren tüm kurallara
eksiksiz uymak zorundadırlar.
·
Aksine bir
işaret yoksa bütün sürücüler araçlarını gidiş
yönüne göre yolun en sağından sürmek
zorundadırlar.
·
Çok şeritli
yolda hızının ve trafiğin gerektirdiği şeritten
sürmek zorundadır.
·
Üç şeritli
iki yönlü karayollarında, tırmanma şeridi olarak
tahsis edilen en sağ şerit ağır vasıtalar için
ayrılmıştır, orta şerit çıkış yapan araçların
önlerindeki aracı geçmeleri için ayrılmıştır,
iniş yapan araçlar ise boş olması halinde orta
şeritten yararlanabilirler en sol şerit gelen
trafik için ayrılmıştır sürekli işgal edilemez.
·
Trafiği
aksatacak veya tehlikeye oluşturacak şekilde
şerit değiştirmemek gerekir.
·
Kavşaklara
yaklaşırken yerleşim yerleri dışında 150 m.,
yerleşim yerleri içinde 30 m. Mesafe
içinde şerit değiştirmek yasaktır.
·
Geçme ,
dönme, duraklama ve park etme gibi haller
dışında şerit değiştirmek yasaktır.
·
Bölünmüş
yollarda ,karşı yönden gelen trafik için
ayrılmış yol bölümüne girilmez.
·
Dört veya
daha fazla şeritli ve iki yönlü yollarda, karşı
yönden gelen trafik için ayrılan yol bölümüne
girilemez.
·
İşaret
vermeden şerit değiştirilmez.
HIZ KURALLARI :
SÜRÜCÜLER HIZLARINI;
·
Yol durumuna göre,
·
Kullandıkları aracın cinsine göre
·
Yük durumuna
göre
·
Hava ve
görüş durumuna göre
·
Yoldaki
trafiğin durumuna göre
·
Trafik
işaretlerinde belirtilen şartlara göre
Ayarlamak zorundadır.
Motorlu araçların ,
karayollarında sürülmesine izin verilen ,en
yüksek hıza azami hız,en düşük hıza asgari hız
denir.
Aksine bir işaret
yoksa yerleşim yeri içinde ,dışında ve
otoyollarda römorksuz araçlar için azami hız
sınırı aşağıdaki gibidir.
ARAÇ
CİNSLERİ
Ş.İ. Ş.D. Otoyol
Otomobil
50 90 120
Otobüs
50 80 100
Minibüs,Kamyonet.Kamyon
50
80 90
Tehlikeli madde taşıyan
araçlar,özel izin belgeli araçlar
30 50 60
Arazi taşıtları ve
motosikletler
50 70 80
Bisiklet ve motorlu
bisiklet
30 50
----
LTT ,İş makinesi,arızalı aracı
çeken araç
20 20 ----
Servis freni bozuk olan aracı
çeken araçlar
15 15 ----
Zorunlu haller dışında şehirler
arası karayolunu kullanan motorlu araçlarda
,aracın
Cinsi fark etmeksizin asgari hız
sınırı 15 km/saat, otoyollarda ise 40 km./saat
dir.
Lastik tekerlekli traktör hariç
,römork takmış römorklu ve yarı römorklu
araçlarda en fazla hız sınırı aynı cins
römorksuz araçlara göre 10 km.daha düşüktür.
İç işleri bakanlığı ,bayındırlık
ve iskan bakanlığı’nın uygun görüşünü alarak
otoyollarda ,otomobiller için yol standartlarını
dikkate alarak hız sınırlarını 20 km. daha
artırmaya yetkilidir.
Hız sınırlarını ölçen cihazların
yerini tespit eden veya ölçen cihazları
bulunduranlar hakkında hafif para cezası ile
birlikte 4 aydan 6 aya kadar hafif hapis, imal
ve ithal edenlere hafif para cezası ve 6 aydan
8 aya kadar hafif hapis cezası verilir.
Hız kurallarını ihlalden ceza
yazılan sürücülerden, o tarihten geriye doğru
bir yıl içerisinde aynı kuralı 5 defa ihlal
ettiği tespit edilen sürücülerin ,sürücü
belgeleribir yıl süreyle geri alınır.
Hız azaltılması
gereken yerler :
Kavşaklara yaklaşırken
Dönemeçlere girerken,
Dönemeçli yollarda giderken,
Tepe üstlerine yaklaşırken,
Yaya ,okul,demiryolu geçitlerine
yaklaşırken,
Tünellere, dar köprü ve
menfezlere yaklaşırken,
Yapım ,onarım ve bakım
çalışmaları yapılan yol kesimlerinde hızlarını
azaltmak zorundadırlar.
Taşıtın frenle
durdurulması :
Sürücü aracını sevk ve idare
ederken değişik tehlikelerle
karşılaşabilir,sürücünün tehlikeyi görüp,
yorumlaması ve tedbir alabilmesi için bir süre
geçecektir. Tehlikeyi görüp ayağını gaz
pedalından çekip,frene basması için geçen bu
süreye
reaksiyon süresi
denir. Reaksiyon süresi en fazla 0,75 sn.dir.
Aracın reaksiyon süresi
içerisinde kat ettiği yola
reaksiyon mesafesi (intikal mesafesi)
denir.
Fren pedalına basılması ile
tekerleklerin kilitlenip kızaklamanın başlaması
arasında geçen zamana
Fren
süresi denir.
Aracın fren intibak zamanı içerisinde kat etmiş
olduğu yola
fren
mesafesi denir.
Reaksiyon mesafesi ile fren
mesafesinin toplamı
duruş
mesafesini
verir.
TAKİP MESAFESİ
Öndeki aracın çeşitli sebeplerden
dolayı ani olarak durması,dönüş yapması gibi
durumlarda sürücünün önde giden araçlara
çarpmamsı için yeterli mesafenin bulunması
gerekir bu mesafe kendi araçlarının km.cinsinden
saatteki hızının en az yarısı kadar metre
mesafesi olmalıdır,buna takip mesafesi
denir.
Takip mesafesi aynı zamanda takip
eden aracın 2 sn. de kat edeceği yol uzunlupu
kadardır.
Önde giden aracı takip eden
sürücü 90 km. hızla gidiyorsa öndeki araçla
arasındaki mesafe en az 45 m olmalıdır.
Kol ve grup halinde karayolunda
seyreden araç sürücüleri, diğer araç
sürücülerinin emniyetle girebilecekleri bir
açıklık bırakmalı veya en az takip mesafesi
kadar metreden öndeki araçları takip etmelidir.
Tehlikeli madde taşıyan araç
sürücüleri yerleşim yerleri dışındaki
karayolunda diğer araçları aralarında en az 50 m
mesafe bırakarak izlemek zorundadır.
Takip mesafesinin yeterli olup
olmadığı ,88-89 kuralı ile kontrol
edilebilir.Öndeki araç yol üzerinde belli bir
noktayı geçtiği anada takip eden sürücü normal
söyleyişle 88-89 diyerek sayar ve rakamın son
hecesine geldiğinde kendi aracı da belli noktaya
gelmiş ise takip mesafesinin normal olduğu
anlaşılır.
ÖNDEKİ ARACI
GEÇMENİN YASAK OLDUĞU YERLER
1-
Geçmenin herhangi
bir trafik işareti ile yasaklanmış olduğu
yerlerde
2-
Köprü üstü ve
dönemeçlerde
3-
Tepe üstü ve
dönemeçlere yaklaşırken
4-
Yaya ve okul
,demiryolu geçitlerine yaklaşırken
5-
Kavşaklara
yaklaşırken
6-
Gidiş geliş için
birer şeridi bulunan köprü ve tünellere
yaklaşırken
ÖNDEKİ ARACI
GEÇME KURALLARI
Öndeki aracı geçmek isteyen sürücüler :
1- Arkadan gelen başka bir
sürücünün kendisini geçmeye başlamamış olmasına,
2- Geçilecek aracın bir başka
aracı geçmek için uyarı işareti vermemiş
olmasına,
3- Geçmede kullanılacak şeridin
yeteri kadar ilerisinin görüşe açık ve boş
olmasına ,
4- Geçişin geçilecek araçlar
için herhangi bir güçlük oluşturmayacak şekilde
olmasına,
5- Araçlardaki hız farkları ve
uzunlukları göz önünde bulundurularak yeterli
mesafe ve zamanın olup olmadığına,
6- Karşıdan gelen trafiğin yeteri
kadar ilerisinin görüşe açık ve boş olmasına
dikkat etmek zorundadırlar.
Öndeki aracı
geçmek isteyen sürücülerin uyması gereken
kurallar:
1-
Geçme, geçilecek
aracın solundan yapılır.
2-
Gündüz korna gece
selektör ile geçilecek araç sürücüsü
uyarılır,sola dönüş lambası ile işaret verilir.
3-
Geçilecek araca
takip mesafesi kadar yaklaştıktan sonra sol
şeride geçilir.
4-
Geçilen araç geriyi
görme aynasından görülünceye kadar geçiş
şeridinde gidilir.
5-
Sağa dönüş lambası
ile işaret verildikten sonra, sağ şeride geçilir
ve geçiş tamamlanır.
Zorunlu hallerde :
1-
Sola dönüş işareti
verip yavaşlayan aracın ,
2-
Yolun ortasından
giden tramvayların ,
3-
Zorunlu trafik
sebebiyle beklemekte olan araçların,
4-
Görevi gereği yolun
solunda duran geçiş üstünlüğüne sahip araçların
sağından geçilebilir.
GEÇMEK İSTEYEN ARACA YOL VERME MECBURİYETİ VE
UYULACAK KURALLAR:
Geçilen araç sürücüsü,
kendisini geçmek isteyen aracın işaretini
alınca:
1-
İki yönlü iki
şeritli yollarda taşıt yolunun sağ kenarına
yakın gitmek ,
2-
Dörtten fazla
şeritli yollarda taşıt yolunun sağ kenarına
yakın gitmek,
3-
Hızını arttırmamak,
4-
Trafiğin yoğun
olduğu yollarda yavaş gitmek sebebiyle
kendilerini geçmek isteyen araçlara geçme
kolaylığı sağlamak, gerekirse yavaşlamak veya
durmak zorundadır.
5-
Sürücülerin
arkadaki araca dönüş ışıklarıyla geç işareti
vermeleri yasaktır.
6-
Geçilen araç
sürücülerinin, kendilerini geçmek isteyen
sürücülere karşı yol vermemeleri, hız
artırmaları ve sola dönüşe geçmeleri
yasaktır.
DÖNÜŞLER VE MANEVRA KURALLARI:
Karayolunda hareket halinde olan
ve iki yönlü iki şeritli yolda önde giden bir
aracı geçmeye başlamadan veya park etmiş
araçların arasından çıkarken ,taşıt yolunun
sağına veya soluna yanaşırken ,şerit
değiştirirken , sağa –sola dönerken ,geri
giderken karayolunu kullananları tehlikeye
sokmayacak şekilde uyulması gereken kurallar
şunlardır:
1-
Aracı
çalıştırmadan önce etrafını kontrol etmeli ,
2-
Manevralar
sırasında dönüş ışıklarını kullanmalı ve manevra
süresince işarete devam etmeli ,
3-
Kavşaklara yerleşim
birimi içinde 30 m. Dışında 150 m. Kala ve
kavşak içinde şerit değiştirmek yasaktır.
Dönüşlerde
uyulması gereken kurallar :
1-
Dönüş işaretini
vermek,
2-
Uygun mesafede
dönüşe ayrılan şeride girmek (Ş.İ. 30m.ve S.D.
150 m.)
3-
Hızlarını azaltmak,
4-
Sağa dönüşte dar
kavisle, sola dönüşte geniş kavisle dönmek,
5-
Sağa dönüşlerde
geçen yaya veya bisiklet sürücüsü varsa yol
vermek,
6-
Gireceği yol çok
şeritli ise; sola dönüşte uygun şeride ,sağa
dönüşte en sağ şeride geçmek ve dönüş
tamamlanınca hızının gerektirdiği uygun şeride
geçmek zorundadırlar.
DÖNÜŞLER (Doğrultu değiştirme) :
Aksine bir işaret yoksa dönüş
yaparak doğrultu değiştirmek isteyen sürücüler:
A-Sağa dönüşlerde:
1- Dönüş işareti vermeye,
2- Sağ şeride veya işaretle dönüş
izni verilen şeride girmeye,
3- Hızını azaltmaya,
4- Dar bir kavisle dönmeye,
5- Dönüş sırasında varsa
kurallara uygun olarak karşıya geçen yayalara ve
bisikletlilere geçiş hakkı vermeye,
6- Dönülen karayolunun gidiş
şeridine veya gidişe ayrılmış en sağ şeridine
girmeye mecburdurlar.
B- Sola dönüşlerde :
1- Dönüş işareti vermeye,
2-Çok şeritli yollarda gidişe
ayrılan şeritlerden en soldakine ,iki şeritli ve
iki yönlü karayollarında sağ şeridin soluna
yanaşmaya,
3- Hızını azaltmaya ,
4- Dönüşe başlamadan sağdan gelen
taşıtlara ilk geçiş hakkını vermeye,
5- Dönüş sırasında karşıdan gelen
emniyetle duramayacak kadar kavşağa yaklaşmış
araçları beklemeye,
6- Döneceği yolun gidişe ayrılan
kısmına girmek üzere arkadan gelen ve sola
dönecek diğer araçları engellememek için dönüşü
geniş kavisle yapmaya,
7- Kavşağa geldiğinde varsa
kurallara uygun olarak karşıya geçen yayalara
geçiş hakkını vermeye,
8- Dönüş sırasında yolun çok
şeritli olması halinde en sağ şerit dışındaki
uygun bir şeritten kavşağı terk etmeye,
9- Döndüğü yola girdikten sonra
en kısa sürede trafiği tehlikeye düşürmeden sağ
şeride veya hızının gerektirdiği şeride girmeye
mecburdurlar.
DÖNEL
KAVŞAKLARDA DÖNÜŞLER :
Bu kavşakların sağladığı en büyük
avantaj geriye dönüşlerin güvenle
yapılabilmesidir.Dönel kavşaklarda sağa veya
sola dönüş kurallarına aynen uymakla birlikte ;
1-
Sola veya geriye
dönecek ise orta adaya bitişik şeritten kavşağa
girmeye,
2-
Dönel kavşakta
geriye dönecekse orta adaya bitişik şeritten
dönüşe geçmeye,
3-
Orta ada etrafında
dönerken, kavşak çıkışında bulunan ve uygun
mesafede olmayan bir karayoluna veya geçiş
yoluna girmek istemesi hali dışında, şeridini
muhafaza etme mecburdurlar.
Araç sürücülerinin
;
1-
Dönüş işaretini vermeye,
2-
Uygun şeride
girmeye,
3-
Hızlarını
azaltmaya,
4-
Sola yada geriye
döneceklerin, orta adaya yakın şeritten kavşağa
girmeleri,
5-
Ada etrafında
dönerken gereksiz şerit değiştirmeleri yasaktır.
6-
Sola dönüş
yapacakların ; orta adanın uzağında durmaları
ve kalkıştan sonra gireceği yola yaklaşırken
sağa dönüş lambalarıyla işaret verip, dönel
kavşaktan çıkmaları gerekmektedir.
7-
Geriye dönüş
yapacakların; orta adanın yakınında durmaları
cve sola dönüş lambalarıyla işeret verip,
kalkıştan sonra şerit değiştirmeden ada
etrafında çeyrek tur daha giderek beklemeleri ve
son kalkışta geriye dönüşü tamamladıktan sonra
trafiği tehlikeye düşürmeden kısa sürede sağ
şeride veya hızını gerektiren şeride geçmeleri
zorunludur.
Geri Gitme ve Dönüşler :
·
Trafiğin
yoğun olduğu yollarda geri dönüş yapmak
yasaktır.
·
Geri dönüşün
yapılacağı yer uygun durumda ise ,diğer
araçların geçişini engellemeyecek ve yolu
kullananları tehlikeye düşürmeyecek şekilde ve
en az manevra ile geri dönüş yapılabilir.
·
Araç
sürücüleri bağlantı yollarında geri gidemezler.
·
Tek yönlü
yolarda duraklama ve park manevrası dışında geri
gitmeleri yasaktır.
·
İki aracın
emniyetle geçemeyeceği kadar dar olan iki yönlü
yollarda geri gitmek yasaktır.(geçiş kolaylığı
sağlamak dışında )
·
Otobüs,kamyon,
çekici gibi araçlarda geri manevra emniyetle
sağlanamıyorsa bir gözcü bulundurulması
zorunludur.
KAVŞAKLARDA İLK GEÇİŞ HAKKI KURALLARI
Kavşağa yaklaşan
sürücüler,kavşaktaki şartlara uyacak şekilde
yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan
araçların önce geçmesine imkan vermek
zorundadırlar. Kavşağa yaklaşan sürücüler ;
1-
Görevli kişilerin
talimatlarına ,
2-
Trafik ışıklı
işaret cihazlarına ,
3-
Trafik işaret
levhalarına,
4-
Yol çizgilerine
5-
Diğer
işaretlemelere
Uymak zorundadırlar.
Bir kavşakta bu
işaretleyiciler yok ise:
1-
Doğru geçmekte
olan tramvaylara ve bu yola paralel yönde gelen
araçlara,
2-
Bölünmüş yola çıkan
araç sürücüsü bölünmüş yoldan araca
3-
Dönel kavşak
içindeki araçlara ,
4-
Tali yoldaki
araçlar anayoldakilere,
5-
Motorlu araçlardan
soldaki sağdakine,
6-
Motorsuz araç
motorlu araca,
7-
İz yada mülkten
çıkan, karayolundakine,
8-
Kurallara uygun
olarak karşıya geçiş yapacak yayalara,
9-
Görev halinde iken
geçiş üstünlüğü olan araçlara
Yol vermek zorundadır.
Kavşak kollarının trafik
yoğunluğu bakımından farklı oldukları
işaretlerle belirtilmemiş ise ;
1-
Motorsuz araç
sürücüleri motorlu araçlara,
2-
Lastik tekerlekli
traktör ile iş makinesi sürücüleri, diğer
motorlu araçlara,
3-
Motorlu araçlardan
soldaki sağdan gelen araca,
4-
Dönüş yapan
sürücüler, kurallara uygun olarak geçiş yapan
yayalara ,varsa bisiklet yolundaki
bisikletlilere ,
5-
Kavşağa gelen
sürücüler kavşak giriş çıkışlarında kurallara
uygun olarak karşıya geçen veya geçmek üzere
olan yayalara geçiş hakkını vermek zorundadır.
Aksine bir işaret yoksa ,bütün
kavşaklarda araçlar, ray üzerinde hareket eden
taşıtlara geçiş hakkını vermek zorundadırlar.
GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ
Görev sırasında belirli araç
sürücülerinin , can ve mal güvenliğini tehlikeye
sokmamak şartıyla trafik yasaklama ve
kısıtlaması veya yasaklarına bağlı olmamalarına
geçiş üstünlüğü denir.
Geçiş
üstünlüğüne sahip araçlar:
1-
Yaralı veya acil
hastaların taşınması için kullanılan can
kurtaran ve özel amaçlı taşıtlarla, yaralı ve
acil hasta taşıyan diğer araçlar.
2-
İtfaiye araçları
ile benzeri acil müdahale araçları,
| 